Nadzór rynku - PFRON

Od 28 czerwca 2025 r. obowiązuje Polski Akt o Dostępności (PAD). Tak nazywana jest ustawa o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze.

PAD określa jakie produkty i usługi muszą spełniać wymagania dostępności. Wskazuje, które instytucje zajmą się nadzorem rynku i jakie mają zadania.

Jedną z głównych ról w ustawie pełni Prezes Zarządu PFRON. Monitoruje funkcjonowanie sytemu nadzoru rynku ale też nadzoruje, czy inne instytucje właściwie stosują przepisy. Ponadto przyjmuje wszystkie zawiadomienia o braku dostępności produktu albo usługi. Może je rozpatrzyć samodzielnie albo przekazać właściwemu organowi nadzoru rynku. Ma uprawnienia by przeprowadzać kontrole oraz postępowania w zakresie spełniania wymagań dostępności. Prowadzi działania informacyjne i edukacyjne a także wydaje wytyczne dla podmiotów gospodarczych jak zapewnić dostępność produktów i usług.

Strukturę systemu nadzoru rynku oraz zadania poszczególnych instytucji przedstawiamy poniżej.

System nadzoru rynku tworzą:

• Prezes Zarządu PFRON,
• organy nadzoru rynku,
• organy celne.

Organy nadzoru rynku:

Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej (UKE)

Zakres nadzoru:

• konsumenckie systemy sprzętu komputerowego ogólnego przeznaczenia i ich systemy operacyjne,
• terminale płatnicze,
• bankomaty i wpłatomaty,
• automaty biletowe,
• samoobsługowe urządzenia do odprawy,
• interaktywne terminale samoobsługowe przeznaczone do udzielania informacji,
• konsumenckie urządzenia końcowe z interaktywnymi zdolnościami obliczeniowymi wykorzystywane do oferowania lub świadczenia usług telekomunikacyjnych i usług dostępu do audiowizualnych usług medialnych,
• czytniki książek elektronicznych,
• usługi telekomunikacyjne,
• usługi dostępu do audiowizualnych usług medialnych,
• usługi rozpowszechniania książek elektronicznych.

Minister Cyfryzacji

Zakres nadzoru: usługi handlu elektronicznego.

Rzecznik Finansowy

Zakres nadzoru: usługi bankowości detalicznej.

Wojewódzcy Inspektorzy Transportu Drogowego

Zakres nadzoru: usługi towarzyszące usługom autobusowego i autokarowego transportu pasażerskiego.

Prezes Urzędu Transportu Kolejowego

Zakres nadzoru: usługi towarzyszące usługom kolejowego transportu pasażerskiego.

Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego

Zakres nadzoru: usługi towarzyszące usługom lotniczego transportu pasażerskiego.

Dyrektorzy Urzędów Morskich

Zakres nadzoru: usługi towarzyszące usługom wodnego transportu pasażerskiego w zakresie transportu morskiego.

Dyrektor Urzędu Żeglugi Śródlądowej w Bydgoszczy

Zakres nadzoru: usługi towarzyszące usługom wodnego transportu pasażerskiego w zakresie transportu wodnego śródlądowego.

Zadania organów nadzoru rynku

• prowadzenie kontroli i postępowań w sprawie spełniania wymagań dostępności przez produkt albo usługę oraz wypełniania obowiązków przez podmioty gospodarcze,
• rozpatrywanie zawiadomień o niespełnianiu wymagań dostępności przez produkt albo usługę,
• prowadzenie stron internetowych z informacjami o wymaganiach dostępności produktów i usług, obowiązkach podmiotów gospodarczych i możliwości korzystania z przepisów o ocenie adekwatności, z artykułu 21 ustawy,
• udostępnianie w Biuletynie Informacji Publicznej i na stronie internetowej organu nadzoru wykazów norm zharmonizowanych i specyfikacji technicznych, które mają zastosowanie w zakresie zapewniania spełniania wymagań dostępności produktów i usług,
• publiczne udostępnianie informacji, które uznają za istotne dla ochrony interesów konsumentów, z zachowaniem zasad poufności, przepisów dotyczących tajemnic prawnie chronionych oraz ochrony danych osobowych.

Prezes UKE dodatkowo wydaje opinię na wniosek organu celnego, w zakresie spełniania przez produkt wymagań dostępności.

Zadania organów celnych

• prowadzenie kontroli produktów, które mają zostać objęte procedurą dopuszczenia do obrotu,
• zawiadamianie Prezesa UKE o zawieszeniu dopuszczenia do obrotu produktu,
• udzielanie dodatkowych wyjaśnień na wniosek Prezesa UKE,
• współpraca z Prezesem Zarządu PFRON i organami nadzoru rynku.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 26 kwietnia 2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze, artykuł 39, artykuł 40, artykuł 61 (Dz. U. poz. 731).